Back

Lao vào luyện tập thật nhiều, lâu lâu nhìn lại, mình sẽ phát hiện những lỗi “sai quá sai” bản thân trong quá trình bắn cung. Đó có thể là một điểm sai nhỏ trong kỹ thuật hoặc có khi là một “sai lầm” lớn trong cách nghĩ, trong phương pháp luyện tập… Dù là sai lầm kiểu nào đi nữa, một khi đã nhận ra thì mình nghĩ đó có thể là một cơ hội để mình bắn cung tốt hơn.

Trải nghiệm của mỗi cung thủ ắt hẳn sẽ rất khác nhau tùy hoàn cảnh. Bài viết là những kinh nghiệm đúc kết của riêng mình trong suốt quá trình luyện tập bắn cung trong thời gian qua tại CLB Bắn cung Trần Quan.

Chỉ tập trung ngắm

“Làm sao để ngắm vào vàng?”

Hầu như mọi người đến bắn cung, sau khi trải qua vài phát bắn đầu tiên đều sẽ thắc mắc vấn đề: “Làm thế nào để ngắm vào vàng (tâm bia)?”; “Ngắm vào đâu để bắn trúng?”. Hầu hết mọi người nghĩ việc bắn chính xác chỉ phụ thuộc vào việc ngắm, những thứ khác không quan trọng. Đó chính là sai lầm đầu tiên.

Việc ngắm tốt có thể sẽ giúp cải tăng độ chính xác khi bắn cung – cũng có những cung thủ không cần ngắm cũng trúng và chính xác. (Đến CLB bạn có thể yêu cầu các admin trình diễn cho bạn xem về việc “không-cần-ngắm-cũng-bắn-trúng”)

  • Cung trần (barebow) sẽ có cả một “vùng trời nghệ thuật” về điểm ngắm ảo/ đi dây/ quan sát đường tên để việc ngắm bắn dễ hơn.
  • Cung trợ lực (compound bow) cũng có một hệ thống thấu kính, ống ngắm để nhìn mục tiêu to và rõ.
  • Cung recurve cũng có thước ngắm, điểm ngắm để bạn tập trung vào tâm. 

Nhưng việc ngắm tốt không phải là tất cả – hay đúng hơn, nó chỉ là một phần nhỏ tí teo trong bắn cung. Đó lại là sai lầm lớn nhất của mọi cung thủ từ nghiệp dư tới chuyên nghiệp: chỉ tham ngắm vào vàng mà không quan tâm đến mọi thứ khác đang sai sai.

Cải thiện tư thế, động tác nhằm cải thiện độ chính xác khi bắn cung

Dù bạn có ngắm tốt đi nữa nhưng tư thế bắn cung “sai lầm” thì kết quả bắn cung của bạn đảm bảo cũng xuống dốc theo. 

"Ngắm bắn - Tư thế bắn - Kết quả"

Tư thế, động tác có ảnh hưởng gì đến độ chính xác?

  • Kéo dây cung không đúng độ dài (kéo quá nông hoặc quá sâu) -> làm tên bay ra yếu hơn hoặc mạnh hơn -> mũi tên đáp chỗ cao chỗ thấp.
  • Tay cầm dây cung không ổn định đúng chỗ -> thay đổi góc độ của mũi tên -> mũi tên đáp tùm lum chỗ:
    • Tay thấp: mũi tên bay cao.
    • Tay cao: mũi tên bay thấp
    • Tay qua trái: mũi tên bay qua phải
    • Tay qua phải: mũi tên bay qua trái
  • Bung ngón tay quá mạnh làm cho dây cung lệch mạnh, mũi tên bay không thẳng, đáp tứ tung.
  • Tay cầm cung lúc thẳng, lúc cong, làm dây cung kéo nông hoặc sâu hơn bình thường -> mũi tên đáp không đều.
  • Nghiêng đầu, ngắm sai mắt, đứng không thẳng, sai hướng,… cũng làm thay đổi góc độ hướng bắn so với hướng ngắm -> mũi tên bay lung tung.

Đảm bảo, tất cả người mới nào cũng có đủ các combo này. Áp dụng với cả bắn súng, chỉ cần lệch vài ly nhỏ xíu, bạn luôn có thể bắn trật hoặc kém chính xác.

Động tác, tư thế, yếu lĩnh tốt sẽ giúp loại bỏ/hạn chế những lỗi trên – cải thiện đáng kể độ chính xác khi bắn cung. Và nó cũng là con đường duy nhất cho tất cả các cung thủ, xạ thủ trên toàn thế giới

Bạn thực sự quan tâm đến độ chính xác trong bắn cung thì hãy bắn đầu luyện tập một “động tác chuẩn” từ bây giờ. Nếu đi học bắn cung chuyên sâu tại nhiều nơi trên thế giới, học viên sẽ buộc phải mài dũa động tác và không được ngắm bắn – vì việc ngắm bắn là vô nghĩa nếu như mọi tư thế chưa “chuẩn”.

Bạn có thể tham khảo một số bài viết về kỹ thuật cơ bản và cách bắn cung trên website của CLB Trần Quan.

Ham hố bắn xa

Gần quá bắn chán òm

Cùng đứng ngang hàng trên một vạch bắn nhưng có người lại được bắn xa tít ở 10m,15m thậm chí là 30m và hơn thế nữa… Còn mình chỉ có thể bắn ở cự ly 3m, 5m hay nhiều nhất là 7m. Đôi khi mình cũng không kìm nổi tính hiếu kỳ/ tò mò/ ghen tị/ hứng thú và muốn thử “xăm mình” ra bắn xa xem thử thế nào.

Việc được phép bắn xa hay gần thì phụ thuộc phần lớn vào sự đồng thuận của người quản lý trường bắn (cũng như điều kiện cơ sở vật chất tại đó)

“An toàn là trên hết” – áp dụng ở mọi lĩnh vực kể cả bắn cung. Việc bắn chưa chuẩn mà bắn ở cự ly xa thì có nhiều hệ luỵ: bắn không trúng, tên đáp vào những chỗ không nên đáp: nhà hàng xóm, con mèo gần đó, chui vào bụi cỏ, vào tường cứng làm hỏng tên, tên bay mấ tiêu phải đi tìm, blah blah và blah blah…

Bắn không trúng là việc bình thường, vì sự an toàn chung, cung thủ chỉ nên bắn ở cự ly mà mình đủ sức.

Bạn đã thấy ai đó bắn ở cự ly xa hơn thì hãy nhớ: họ đã phải luyện tập rất nhiều, bỏ công sức, bỏ thời gian để bắn chính xác, cải thiện động tác, thiết bị phù hợp,… mới đủ điều kiện bơi ra biển lớn hơn.

Cung thủ Kyudo phải tập tư thế, động tác với makiwara, khoảng cách 2 thước, TRONG 3 NĂM, sau đó mới được phép đến matomae - bắn tên thực sự ở 28m

Chúng tôi cũng không “ác” đến mức bắt bạn tập 3 năm đục bia tại một chỗ đâu.

Nếu như bạn đã bắn khá tốt ở cự ly ngắn (bắn trúng hết trong vàng) thì việc kéo giãn khoảng cách mục tiêu là đều hợp lý. Miễn là đảm bảo an toàn.

Nhưng nếu bạn còn “chệch choạng” thì vẫn nên giữ nguyên khoảng cách và tiếp tục kiên trì ở cự ly đó. Nên nhớ, mục tiêu càng ở xa, sai lầm càng được phóng đại. Vì sự an toàn của những người xung quanh và cũng là để bạn có thêm thời gian để cải thiện thành tích, hãy giữ nguyên vị trí.

"Sai một ly, đi một dặm."

Kiên trì bắn chính xác ở một cự ly

Không có gì là đáng xấu hổ khi phải bắn ở cự ly ngắn. “Hành trình vạn dặm bắt đầu bằng một bước chân.” Không có một vận động viên cử tạ nào bắt đầu luyện tập ở mức tạ 100kg. Không có võ sĩ nào được đấm người trước khi đấm bao cát. Không cần phải bắn xa, bắt đầu bắn ở cự ly mà bạn cảm thấy thoải mái đạt được độ chính xác cao. Sau khi đã bắn rất chính xác ở cự ly đó rồi thì từ từ dời mục tiêu ra xa hơn.

Bắn Quá Nhanh

"Dục tốc bất đạt"

Không tính đến các trường hợp cần so kè tốc độ hay bị áp lực thời gian dữ dội, việc bắn quá nhanh là một sự “sai quá sai” của tác giả từ lâu và vẫn chưa sửa được hẳn cho tới giờ. 

Nhiều khi tính luôn cả thời gian lắp tên và hoàn thành một phát bắn, nhìn lại đồng hồ chỉ mới có 15 giây trôi qua. Không phải đều trật cả, có lần hên thì vẫn trúng tâm, ít hên thì trật xíu, xiu thì văng ra ngoài luôn. Chắc hẳn mọi người đến với bắn cung thì cũng không thích lắm việc bắn có chính xác hay không phụ thuộc vào yếu tố may rủi như vậy.

"Bắn nhanh để làm gì?"

Không có gì phải vội

Thật ra mình cũng không cần phải bắn vội như vậy. Trong các giải, như giải bắn cung ngoài trời của thành phố, quốc gia thì cung thủ có đến 240 giây để hoàn thành 6 mũi tên, nghĩa là trung bình có đến 40 giây để thực hiện bắn 01 mũi tên. (Trừ nội dung đồng đội: cung thủ chỉ có 20 giây để hoàn thành phát bắn)

Một phát bắn chậm, đều, chắc và chứa đầy sự tỉnh thức ắt hẳn sẽ giúp mũi tên bắn ra được chính xác hơn. Bắn chậm giúp bản thân kịp cảm nhận các động tác của cơ thể, canh chỉnh lại động tác cho chính xác, kiểm soát được kết quả của phát bắn. Vừa bắn vừa quan sát bản thân, đó cũng là một kiểu tận hưởng.

Trang Thiết Bị Không Phù Hợp

Ảnh hưởng của trang thiết bị đến kết quả bắn cung

Nói đến tinh chỉnh cho cung, tên, có hàng tá vấn đề phải chú ý: cánh cung quá dài/ngắn không tối ưu, độ cứng của tên (spine) không phù hợp, bộ cân bằng (stabiliser) quá nặng, đệm ngón tay quá to so với bàn tay… Đó là chưa kể đến một vài trục trặc nhỏ khác như lẫy kê tên (arrow rest) bị mòn, lá tên (vanes) bị rách, pas siết thước ngắm bị lỏng, đinh vít đâu đó không chặt,…

Đừng quên kiểm tra và lựa chọn trang thiết bị phù hợp khi bắn cung

Khi mà đã tập mãi rồi mà vẫn chưa cải thiện được kết quả thì đừng quên kiểm tra dụng cụ xem có phù hợp không, dụng cụ có vấn đề gì không (hay có đủ xịn chưa, lên đời thôi <(“)).

Có khi, việc kiểm tra trang thiết bị, dụng cụ nên được thực hiện đầu tiên – để sau khi đảm bảo đồ chơi không có vấn đề gì nữa, thì việc còn lại chỉ là đổ thừa bản thân mình thôi.

Chân lý là đây chứ đâu

Toro